پیش‌نیازهای کانفیگ روتر سیسکو VoIP

۱. سخت‌افزار موردنیاز

برای کانفیگ روتر سیسکو VoIP، به سخت‌افزارهای زیر نیاز دارید:

• روتر 1841 سیسکو با کارت صوتی VIC2-2FXS، VIC2-4FXS، VIC2-2FXO

• روتر 2811 سیسکو با کارت صوتی VIC2-2FXS، VIC2-4FXS، VIC2-2FXO، VIC2-4FXO

• روتر 2911 سیسکو با کارت صوتی VIC3-2FXS، VIC3-4FXS، VIC3-2FXO، VIC3-4FXO

• روترهای ISR 4000 با ماژول PVDM4

• روترهای Catalyst 8000 با ماژول PVDM5

تلفن‌ها و خطوط:

• تلفن‌های آنالوگ استاندارد (برای اتصال به پورت‌های FXS)

• خطوط شهری PSTN (برای اتصال به پورت‌های FXO)

توصیه: قبل از خرید روتر سیسکو، مطمئن شوید که روتر انتخابی از کارت‌های صوتی موردنیاز شما پشتیبانی می‌کند و دارای ماژول PVDM (DSP) برای پردازش صدا است.

 

۲. نرم‌افزار موردنیاز

• سیستم‌عامل: Cisco IOS با قابلیت Voice (مانند IOS 15.x برای روترهای قدیمی) یا Cisco IOS XE (مانند 17.x برای ISR 4000 و Catalyst 8000).

• نرم‌افزارهای مدیریتی: سرور CUCM (Cisco Unified Communications Manager) برای مدیریت تماس‌ها.

 

مراحل کانفیگ روتر سیسکو VoIP

مرحله ۱: فعال‌سازی سرویس VoIP

ابتدا باید سرویس VoIP را روی روتر فعال کرده و تنظیمات امنیتی اولیه را انجام دهید:

Router> enable
Router# configure terminal
Router(config)# voice service voip
Router(config-voi-serv)# ip address trusted list
Router(config-voi-serv-trusted)# ipv4 0.0.0.0 0.0.0.0
Router(config-voi-serv-trusted)# exit
Router(config-voi-serv)# no ip address trusted authenticate
Router(config-voi-serv)# exit

توضیحات:

• voice service voip: فعال‌سازی سرویس VoIP روی روتر.

• ip address trusted list: اجازه به برقراری تماس از طریق IPهای مشخص (در اینجا 0.0.0.0 یعنی همه IPها موقتاً مجاز هستند، اما در محیط‌های واقعی باید IP سرور و شبکه داخلی را جایگزین کنید).

 

مرحله ۲: پیکربندی پورت‌های FXS (تلفن‌های داخلی)

Router(config)# voice-port 0/0/0
Router(config-voiceport)# description FXS Port for Phone 1
Router(config-voiceport)# station-id name Phone1
Router(config-voiceport)# station-id number 1001
Router(config-voiceport)# signal immediate
Router(config-voiceport)# cptone IR
Router(config-voiceport)# connection plar opx 1001
Router(config-voiceport)# exit

توضیحات:

• cptone IR: تنظیم بوق‌ها و تن صدای زنگ بر اساس استانداردهای مخابرات ایران.

• connection plar opx 1001: اختصاص مستقیم شماره داخلی 1001 به این پورت.

 

مرحله ۳: پیکربندی Dial-Peer برای FXS (POTS)

Router(config)# dial-peer voice 1001 pots
Router(config-dialpeer)# description Dial-Peer for Phone 1
Router(config-dialpeer)# destination-pattern 1001
Router(config-dialpeer)# port 0/0/0
Router(config-dialpeer)# no digit-strip
Router(config-dialpeer)# exit

توضیحات:

• destination-pattern 1001: الگوی شماره‌گیری تلفن متصل به این پورت.

• port 0/0/0: اتصال این Dial-Peer به پورت فیزیکی.

• no digit-strip: جلوگیری از حذف ارقام شماره‌گیری‌شده توسط روتر.

 

مرحله ۴: پیکربندی Dial-Peer برای تماس‌های داخلی در بستر شبکه (VoIP)

Router(config)# dial-peer voice 2000 voip
Router(config-dialpeer)# description Dial-Peer for Internal Calls
Router(config-dialpeer)# destination-pattern 1...
Router(config-dialpeer)# session protocol cisco
Router(config-dialpeer)# session target ipv4:192.168.1.100
Router(config-dialpeer)# codec g711ulaw
Router(config-dialpeer)# no vad
Router(config-dialpeer)# exit

توضیحات:

• destination-pattern 1...: هدایت تمامی شماره‌های ۴ رقمی که با 1 شروع می‌شوند.

• session target: آدرس IP سرور CUCM یا روتر مقابل.

• no vad: غیرفعال کردن سیستم تشخیص سکوت (Voice Activity Detection) برای جلوگیری از قطع و وصل شدن صدا و حفظ کیفیت.

 

مرحله ۵: پیکربندی Dial-Peer برای تماس‌های خروجی (PSTN)

Router(config)# dial-peer voice 3000 pots
Router(config-dialpeer)# description Dial-Peer for Outbound PSTN Calls
Router(config-dialpeer)# destination-pattern 9T
Router(config-dialpeer)# port 0/1/0
Router(config-dialpeer)# exit

توضیحات:

• destination-pattern 9T: برای خروج از خط شهری کاربر عدد 9 را می‌گیرد (T به معنای هر تعداد رقم بعد از 9 است).

• نکته مهم: روترهای سیسکو در Dial-peerهای نوع POTS، ارقامی که دقیقاً در پترن نوشته شده‌اند (مثل عدد 9 در این مثال) را به طور خودکار حذف می‌کنند (Digit Strip) و فقط مابقی شماره را به خط شهری می‌فرستند. لذا نیازی به دستور اضافی نیست.

 

مرحله ۶: پیکربندی اتصال به سرور CUCM (MGCP)

توجه مهم: اگر قصد دارید روتر خود را در حالت MGCP Gateway به سرور CUCM متصل کنید، سرور کنترل کامل پورت‌های فیزیکی را به دست می‌گیرد و نیازی به تنظیمات دستی Dial-peerهای مرحله قبل (برای پورت‌ها) نخواهید داشت. تنظیمات زیر صرفاً برای ارتباط MGCP است:

Router(config)# ccm-manager config server 192.168.1.100
Router(config)# ccm-manager fallback-mgcp
Router(config)# ccm-manager register backup 192.168.1.101

 

 مرحله ۷: پیکربندی پورت‌های FXO (خطوط شهری) 

پورت‌های FXO برای اتصال خطوط مخابرات (PSTN) به روتر استفاده می‌شوند:

Router(config)# voice-port 0/1/0
Router(config-voiceport)# description FXO Port for PSTN Line 1
Router(config-voiceport)# signal loop-start
Router(config-voiceport)# cptone IR
Router(config-voiceport)# exit

توضیحات:

• signal loop-start: نوع سیگنالینگ استاندارد برای خطوط شهری آنالوگ مخابرات.

مرحله ۸: پیکربندی QoS (کیفیت خدمات) برای VoIP

برای جلوگیری از افت کیفیت صدا هنگام دانلود یا ترافیک سنگین شبکه، اولویت دادن به بسته‌های صوتی الزامی است:

Router(config)# class-map match-any VOICE
Router(config-cmap)# match ip dscp ef
Router(config-cmap)# exit
Router(config)# policy-map VOIP-QOS
Router(config-pmap)# class VOICE
Router(config-pmap-c)# priority percent 30
Router(config-pmap-c)# exit
Router(config-pmap)# exit
Router(config)# interface GigabitEthernet0/0
Router(config-if)# service-policy output VOIP-QOS
Router(config-if)# exit

توضیحات:

• priority percent 30: اختصاص ۳۰ درصد از پهنای باند گارانتی‌شده به ترافیک صوتی.

 

مرحله ۹: مانیتورینگ و تست ارتباط

پس از انجام تنظیمات، حتماً با دستورات زیر وضعیت را بررسی کنید:

تست تماس از طریق محیط روتر:

Router# test voice call 1001 1002

دستورات مانیتورینگ:

Router# show voice call summary
Router# show voice port summary
Router# show dial-peer voice summary

نکات کلیدی تکمیلی برای مدیران شبکه

۱. انتخاب کدک مناسب:

• G.711 (ulaw/alaw): کیفیت بالا، پهنای باند مصرفی حدود 64kbps (مناسب شبکه داخلی/LAN).

• G.729: کیفیت متوسط، فشرده‌سازی بالا با پهنای باند حدود 8kbps (مناسب ارتباطات WAN بین شعب).

۲. عبور ترافیک SIP از فایروال یا NAT: اگر روتر شما کار NAT را هم انجام می‌دهد، حتماً باید پورت‌های ۵۰۶۰ (پروتکل SIP) را مدیریت کنید:

Router(config)# ip nat service sip udp 5060 5060
Router(config)# ip nat service sip tcp 5060 5060

 

جمع‌بندی

کانفیگ روتر سیسکو VoIP نیازمند دقت و آگاهی کامل از مفاهیمی چون پورت‌های FXS/FXO، انواع Dial-Peer، پروتکل‌های ارتباطی با CUCM، اولویت‌بندی ترافیک (QoS) و امنیت است. در این راهنما صفر تا صد این مراحل را پیاده‌سازی کردیم.

اگر به دنبال تجهیز شبکه خود هستید، باید بدانید که تجهیزاتی مانند روتر 1841 سیسکو، روتر 2811 سیسکو و سری 2900 هنوز به صورت استوک و ریفر در بازار موجود بوده و برای شعب کوچک بسیار مقرون‌به‌صرفه هستند؛ در حالی که برای پروژه‌های بزرگ‌تر و مدرن‌تر، سری‌های ISR 4000 و Catalyst 8000 پیشنهاد می‌شوند.

نکته نهایی: همیشه پیش از اعمال تغییرات گسترده صوتی در محیط‌های کاری (Production)، تغییرات را در محیط آزمایشگاهی تست کرده و پس از اتمام کار، با دستور write memory تنظیمات را ذخیره نمایید. برای استعلام قیمت دقیق و به‌روز تجهیزات و ماژول‌های Voice سیسکو، می‌توانید با کارشناسان فروش ما در ارتباط باشید.